Chiều ngày 7.6.2026, Chánh điện Chùa Giác Ngộ được lấp kín bởi hơn 600 hành giả bước vào phiên tu học trong khóa tu Ngày An Lạc cùng Sư Giác Nguyên. Sự kiện mở đầu đầy ý nghĩa với cuộc hội ngộ giữa Thượng tọa Thích Nhật Từ và Sư Giác Nguyên – ít ai biết rằng, hai vị tôn đức từng là những người bạn đồng tu, đồng học chung khóa cử nhân đầu tiên tại ngôi trường cao cấp Phật học ở phía Nam từ nhiều thập kỷ trước.
Đối trước hơn 600 Phật tử đang ngồi chật kín từ các hàng ghế đến những khoảng trống trên sàn chánh điện, Sư Giác Nguyên đã dẫn dắt mọi người bước vào bài giảng bằng một góc nhìn bao quát về lịch sử. Không chuộng giáo lý xa vời, Sư Giác Nguyên đã mang đến một thời pháp thoại “phá chấp” mạnh mẽ. Bằng lối dẫn dắt sắc sảo và hóm hỉnh, Sư bóc tách từng lớp lang tâm lý, trao cho đại chúng chiếc chìa khóa để ngừng đổ lỗi cho số phận.
Từ góc nhìn vĩ mô lịch sử đến vi mô đời người, Sư mượn triết lý Nhật Bản phân tích cuộc đời qua 3 giai đoạn: Tuổi vàng (đỉnh cao thể chất và tinh thần, “muốn gì cũng được”), Tuổi bạc (nhiệt huyết chùng xuống) và Tuổi đồng (sống bằng vốn liếng sức khỏe đã tích lũy, đối diện bệnh nền). Dù vậy, Sư nhấn mạnh ta không hề bất lực trước thời gian. Độ dài của “tuổi vàng” hay “tuổi đồng” hoàn toàn phụ thuộc vào lối sống và nhận thức ngay trong giây phút hiện tại.
Cao trào của bài giảng là lúc Sư trực diện phá vỡ những lầm tưởng thâm căn cố đế của người học đạo. Dựa trên Kinh Tăng Chi, Sư chỉ ra 3 nhận thức cực đoan trói buộc con người: Tin vào sự ngẫu nhiên, tin vào sự an bài của đấng tối cao, và đặc biệt là thói quen đổ lỗi mọi thứ cho tiền nghiệp. Sư thức tỉnh hội chúng: “Mình đổ mọi thứ cho nghiệp cũng không nên. Ví dụ như bệnh tiểu đường thì phải đi nhiều bác sĩ, phải kiêng khem, tập thể thao chứ không thể cứ đổ cho tội phước quá khứ”.
Theo Sư, đời sống con người được cấu thành từ 4 cội nguồn, mỗi yếu tố chiếm 25%: (1) Tiền nghiệp quá khứ; (2) Hoạt động tâm lý hiện tại (cách phản ứng với ngoại cảnh); (3) Môi trường thiên nhiên; (4) Chế độ dinh dưỡng và tự chăm sóc. Thông điệp này như một luồng gió bừng tỉnh đại chúng: Thay vì phó mặc cho 25% của quá khứ, ta hoàn toàn nắm trong tay 75% quyền năng để kiến tạo lại vận mệnh. Đời sống viên mãn cần sự giao thoa hài hòa giữa “tâm” và “vật”.
Để ứng dụng vào thực tế, Sư khuyên đại chúng tổ chức đời sống tu học qua 4 yếu tố thiết yếu: Pháp (pháp môn), Tài (vật chất, thuốc men), Lữ (thầy hiền, bạn tốt) và Địa (môi trường). Đồng thời, khi hiểu sâu về Duyên khởi, ta nhận ra mình còn tồn tại nhờ vào “sự vắng mặt” của những thứ khác (như nụ cười có được là nhờ sự vắng mặt của sỏi thận hay răng hư). Hiểu điều này, con người sẽ bớt ngã mạn, sống bao dung và chịu đựng biến cố tốt hơn.
Trước khi khép lại, Sư Giác Nguyên gửi gắm đúc kết đắt giá về trách nhiệm cá nhân qua lời Đức Đạt Lai Lạt Ma: “Đừng cho rằng cái gì nhỏ bé thì không đáng kể. Hãy thử ngủ với một con muỗi thì biết”. Thái độ dửng dưng hay một ánh nhìn của chúng ta đều tác động mạnh mẽ đến thế giới xung quanh.
Do đó, hành trang quý giá nhất của người học đạo là thay đổi hệ quy chiếu: Chuyển từ việc dùng “Thích – Ghét” làm thước đo sang tư duy “Nên – Không Nên”, “Cần – Không Cần”. Khóa tu khép lại, hơn 600 hành giả bước ra khỏi Chùa Giác Ngộ không chỉ với sự tĩnh tại, mà còn mang theo một tâm thế mới: Ngừng viện cớ, ngừng đổ lỗi, và tự tay kiến tạo một “tuổi vàng” viên mãn cho chính mình.
Tin, ảnh: Ngọc Đông
