Trong tiến trình tu tập, việc nhận diện và chuyển hóa những bất thiện tâm luôn được xem là một trong những nội dung thực hành thiết yếu. Sáng ngày 06/07/2026, tại Hạ trường chùa Giác Ngộ (xã Đất Đỏ, TP.HCM), TT. Thích Phước Tiến – Ủy viên Ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN, Phó Trưởng ban Hoằng pháp GHPGVN TP.HCM, Phó Tổng Thư ký Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Trụ trì Tu viện Tường Vân đã chia sẻ bài kinh An Trú Tầm (Kinh số 20, Trung Bộ kinh), qua đó hướng dẫn phương pháp làm chủ và an trú tâm.
Mở đầu thời pháp, Thượng tọa nhắc nhở chư hành giả về tâm niệm của người an cư. Ba tháng An cư không chỉ là truyền thống tu học của Tăng đoàn mà còn là cơ hội quý báu để mỗi hành giả thúc liễm thân tâm, trau dồi giới đức, từng bước hoàn thiện chính mình trên nền tảng Giới – Định – Tuệ. Trong đó, Định học giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng giúp hành giả làm chủ nội tâm và tiến sâu trên con đường giác ngộ thông qua sự thực tập thiền định.
Từ đó, Thượng tọa dẫn nhập vào bài kinh An Trú Tầm – một bản kinh thiết thực về nghệ thuật kiểm soát và làm chủ tâm. Theo Thượng tọa, “an trú tầm” chính là khả năng đưa tâm trở về khi bị phóng dật, không để những dòng suy nghĩ bất thiện chi phối. Đây cũng là hành trang tu học vô cùng cần thiết đối với mỗi hành giả trong mùa An cư, khi việc quay về quán chiếu và chuyển hóa nội tâm luôn được đặt lên hàng đầu.
Dựa trên lời dạy của đức Phật, Thượng tọa lần lượt phân tích năm phương pháp đối trị bất thiện tầm. Trước hết, khi những ý nghĩ bất thiện khởi lên, hành giả cần khéo léo thay thế bằng một đối tượng thiện lành. Nếu tâm vẫn chưa lắng dịu, cần quán sát những nguy hại mà các bất thiện tầm mang lại để khởi tâm nhàm chán và từ bỏ. Trường hợp các vọng niệm vẫn còn xuất hiện, người thực hành không chú ý, hay tiếp tục nghĩ đến chúng. Nếu tâm vẫn chưa hoàn toàn an định, cần quan sát tiến trình vận hành của các dòng suy nghĩ, từng bước làm chậm lại và đưa tâm về trạng thái tĩnh lặng, giống như người đang đi nhanh dần chuyển sang đi chậm, rồi dừng lại, ngồi xuống và nằm nghỉ.
Cuối cùng, khi đã áp dụng các phương pháp trên mà tâm vẫn còn dao động, đức Phật dạy người tu phải kiên quyết chế ngự tâm bằng ý chí mạnh mẽ, nhiếp phục và đánh bại những bất thiện tầm. Thượng tọa nhấn mạnh, đây không phải là sự đàn áp cảm xúc một cách cực đoan, mà là sự tinh tấn và nghị lực để không buông xuôi trước những tập khí bất thiện đã huân tập từ lâu.
Khép lại thời pháp, Thượng tọa khẳng định giá trị thực tiễn của bài kinh An Trú Tầm đối với đời sống tu học. Khi biết vận dụng linh hoạt năm phương pháp mà đức Phật chỉ dạy, hành giả sẽ từng bước làm chủ được tâm mình, giảm thiểu sự phóng dật, nuôi lớn chánh niệm và định lực. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để ba tháng An cư trở thành quãng thời gian chuyển hóa nội tâm, vun bồi Giới – Định – Tuệ và tiến gần hơn đến đời sống phạm hạnh thanh tịnh theo lời Phật dạy.
