Sáng ngày 13/8/2026, sau lễ khai mạc Khóa tu Xuất gia Gieo duyên “Phương trời thong dong” lần thứ 10, TT. Thích Nhật Từ đã có thời pháp dành cho hành giả tham dự khóa tu với chủ đề “Kinh nghiệm xuất gia và tu học của đức Phật”. Qua những lời dạy được ghi lại trong kinh điển, Thượng tọa giúp đại chúng nhìn lại hành trình xuất gia của đức Phật, từ động cơ ban đầu, quá trình tìm thầy học đạo, trải nghiệm khổ hạnh đến con đường giác ngộ và phụng sự nhân sinh.
Mở đầu bài giảng, Thượng tọa khái quát về cuộc sống của Thái tử Tất-đạt-đa trước khi xuất gia. Dù sống trong cung vàng điện ngọc, đầy đủ tiện nghi và những thú vui thế gian, Ngài vẫn nhận ra một sự thật không ai có thể vượt qua: con người dù giàu sang hay quyền quý đến đâu cũng không thể thoát khỏi quy luật già, bệnh và chết. Từ sự quán chiếu ấy, Thái tử không muốn tiếp tục đắm mình trong cuộc sống nhung lụa nhưng rồi cuối cùng vẫn phải bỏ lại tất cả sau cái chết. Động cơ xuất gia của Ngài không phải để tìm kiếm một đời sống an nhàn, mà là quyết tâm tìm con đường giải thoát cho chính mình và giúp người khác cùng được giải thoát.
Từ đó, Ngài quyết chí từ bỏ ngai vàng, vợ đẹp, con thơ và những ràng buộc thế tục để lên đường tìm kiếm chân lý. Đức Phật lần lượt tìm đến hai vị đạo sư Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta để học thiền. Dù nhanh chóng chứng đạt những tầng thiền mà các vị thầy đã chứng đạt, Ngài nhận ra những phương pháp này vẫn chưa thể đưa đến giác ngộ, giải thoát hoàn toàn. Vì vậy, đức Phật mạnh dạn từ biệt các vị thầy, tiếp tục hành trình tìm kiếm con đường tối thượng.
Rời hai vị đạo sư, đức Phật trải qua sáu năm tu khổ hạnh với những trải nghiệm vô cùng khắc nghiệt. Thượng tọa dẫn lại lời đức Phật mô tả trong Kinh Sư tử hống, trong sáu năm khổ hạnh ngài tu tập khiến thân thể suy kiệt đến mức tay chân gầy guộc, xương sườn lộ rõ, da bụng bám sát xương sống,… Qua đó, đại chúng cảm nhận được sự quyết tâm phi thường của Ngài trên hành trình tìm kiếm chân lý. Tuy nhiên, đức Phật cũng nhận ra rằng hành hạ thân thể đến cực độ không thể đưa đến giác ngộ. Từ trải nghiệm ấy, Ngài chuyển sang con đường trung đạo, tu tập thiền định, lần lượt chứng đắc các tầng thiền và cuối cùng giác ngộ dưới cội bồ-đề. Con đường giải thoát vì thế không nằm ở hưởng thụ dục lạc hay ép xác cực đoan, mà ở sự quân bình, tỉnh thức và chuyển hóa sâu sắc thân tâm.
Sau khi giác ngộ và thành lập Tăng đoàn, đức Phật không giữ sự an lạc và trí tuệ cho riêng mình. Khi đã có 60 vị A-la-hán đầu tiên, Ngài khuyến khích các đệ tử lên đường, mỗi người đi một hướng để truyền bá Chánh pháp, vì lợi ích, an lạc và lòng thương tưởng đối với con người.
Khép lại bài giảng, TT. Thích Nhật Từ gợi mở rằng xuất gia bắt đầu bằng một chí nguyện chân thành, được nuôi dưỡng bằng học hỏi, kiểm chứng và thực hành; còn giác ngộ không phải là điểm dừng mà mở ra trách nhiệm phụng sự. Từ hành trình của đức Phật, những người tham dự “Phương trời thong dong” lần thứ 10 được nhắc nhở về ý nghĩa của việc gieo duyên xuất gia: chuyển hóa chính mình để rồi có thể mang sự bình an, hiểu biết và lòng từ bi đến với cuộc đời.
